Metaaldraaibank gebruiken: complete gids en welke kiezen

Om een metaaldraaibank te gebruiken klem je het werkstuk in de klauwplaat, stel je het toerental in op diameter en materiaal en voer je de beitel aan tegen het draaiende werkstuk. Een instapmodel voor op de werkbank zoals de Bernardo Profi 300 V begint bij € 1.391. Krollit is sinds 2007 officieel Bernardo-distributeur.

Wij van Krollit verkopen al bijna twintig jaar metaaldraaibanken. De meest gemaakte beginnersfout is te snel draaien en zo de snijkant verpesten. Deze gids behandelt de onderdelen van de machine, het gebruik stap voor stap, het juiste toerental, de beitels en welke draaibank uit ons gamma bij je past.

De metaaldraaibank laat het werkstuk draaien terwijl een vaste beitel spanen wegneemt, wat cilindrische en conische vlakken, schroefdraad en gecentreerde gaten oplevert. De vijf hoofdonderdelen kennen helpt om elke volgende stap te begrijpen.

De vaste kop bevat de motor en drijft de spil aan, waarin het werkstuk wordt geklemd. De losse kop, aan de andere kant, ondersteunt lange werkstukken en voorkomt doorbuiging. Het bed is de geslepen gietijzeren basis waarover alles loopt.

De slede draagt de beitel en beweegt in twee richtingen: in de lengte langs het werkstuk voor de lengte, dwars om de diameter te verkleinen. De beitelhouder klemt de beitel op hartlijnhoogte. De leispil stuurt de automatische aanvoer en dient om met constante spoed schroefdraad te snijden.

Het gebruik verloopt in zeven stappen, van het klemmen van het werkstuk tot de eindmaat. De eerste snede moet altijd licht zijn, om de centrering te controleren voordat je materiaal wegneemt.

1. Klem het werkstuk. Klem het werkstuk in de zelfcentrerende driekantklauwplaat en draai het met de hand rond om te controleren dat het niet slingert. Ondersteun bij lange werkstukken het uiteinde met de losse kop.
2. Monteer de beitel. Zet de beitel zo in de beitelhouder dat de punt precies op de hartlijn van het werkstuk staat. Een te hoge of te lage punt laat een pen in het midden staan en scheurt de spaan.
3. Stel het toerental in. Stel de snelheid in op diameter en materiaal, met de tabel hieronder. Bij grote diameters zijn weinig toeren nodig.
4. Zet aan en neem de eerste snede. Breng de beitel bij draaiende machine naar het werkstuk en neem een halve millimeter weg om de werkelijke centrering af te lezen.
5. Voer gelijkmatig aan. Gebruik de handmatige of automatische aanvoer op constante snelheid, zonder schokken die trapjes op het oppervlak achterlaten.
6. Meet na elke snede. Zet de machine stil en controleer de diameter met een schuifmaat terwijl je in kleine stappen naar de maat toewerkt.
7. Nabewerking. Verlaag de aanvoer en neem de laatste snede licht, met koelsmeermiddel, voor een schoon oppervlak.

Het toerental volgt uit de snijsnelheid van het materiaal met de formule tpm = (Vc × 1000) ÷ (π × diameter in mm). Hoe groter de diameter, hoe minder toeren nodig zijn. Met hardmetalen beitels verdubbelen of verdrievoudigen de snelheden ten opzichte van snelstaal.

Het advies van Sandra Gaspar
Als je begint, start dan altijd bij de lage toerentallen in de tabel. Een rokende beitel of een spaan die blauw wordt betekent dat je te snel gaat: vertraag en gebruik koelsmeermiddel. Een verbrande snijkant kost meer dan de tijd die je denkt te besparen.

Draaibeitels zijn van snelstaal (HSS), van kobalt-HSS (HSS-Co) of van hardmetaal met wisselplaten. De keuze verandert de werksnelheid, de standtijd van de snijkant en de foutmarge.

HSS laat zich met de hand op de slijpmachine naslijpen en vergeeft stoten, en is dus de startkeuze voor beginners. Kobalt-HSS verdraagt de hitte op rvs beter. Hardmetaal snijdt sneller en gaat langer mee, maar schilfert als het een kant of een insluitsel raakt.

Om te beginnen start een set draaibeitels en klauwplaten in HSS van 12 mm met 9 stuks bij € 224. Verwisselbare hardmetalen wisselplaten (set van 9 stuks vanaf € 261) lonen wanneer je in serie werkt en niet wilt stoppen om na te slijpen.

Ons Bernardo-gamma loopt van de kleine werkbankdraaibank voor hobby en onderdelen tot industriële en CNC-draaibanken voor productie. De juiste klasse hangt af van de maximale diameter, de lengte van de werkstukken en de draaiuren.

Voor wie weinig ruimte heeft, verenigt de Bernardo Proficenter 550 WQV draaibank en freesmachine in één machine (vanaf € 3.599), met digitale uitlezing op 2 assen.

Voor hobby en onderdelen draait een werkbankdraaibank zoals de Profi 300 V (€ 1.391, eenfasig 230 V) staal tot bescheiden diameters. Voor continu werk, rvs of werkstukken langer dan een meter ga je naar de Profi 550 of 700, stijver en met automatische aanvoer.

Voor de precisie tellen de stijfheid van het bed en de speling van de sledes, niet alleen de prijs. Een instapdraaibank haalt toleranties rond ±0,05 mm; voor krappere maten zijn modellen met digitale uitlezing en instelbare sledes nodig, tot aan de CNC-draaibanken voor serieproductie.

Zelf een draaibank bouwen is een lang en zelden nauwkeurig project, omdat een zelfgebouwd bed doorveert en de centrering verliest. Een werkbankmodel of een gereviseerde tweedehands machine begint al binnen tolerantie en kost minder dan het materiaal en de fouten.